Odruchy INPP i wszystko, co powinniśmy o nich wiedzieć

Narodziny dziecka to piękny, ale i niezwykle trudny czas. Zarówno dla matki, jak i dla dziecka. W czasie porodu występuje ogromna ilość elementów, na które należy zwrócić uwagę – cały proces wydaje się być skomplikowany i oprócz tego, iż jest ogromnym przeżyciem dla kobiety, jest też zbiorem pewnych cech. Nie mówiąc już o emocjach, które towarzyszą nam w czasie porodu, i które bardzo często są swoim przeciwieństwem, nie mówiąc o możliwych komplikacjach i o wszystkim tym, o czym należy pamiętać. Jedną z najistotniejszych kwestii porodowych są odruchy pierwotne, które występują u noworodków i pomagają w pierwszych tygodniach życia. Te, powinny pojawić się u maluszka w czasie porodu, ale równie ważne jest, by w odpowiednim czasie zanikały, przekształcając się w bardziej zaawansowane umiejętności motoryczne. Dlaczego to jedna z ważniejszych kwestii? Bo odruchy pierwotne mają wpływ na całe późniejsze życie dziecka. I od tego, czy pojawią się we właściwym czasie i równie właściwym zanikną, zależy bardzo wiele.

Czym są odruchy pierwotne

Odruchy pierwotne występujące u noworodka ułatwiają prawidłowy poród dziecka i są pomoce w jego pierwszych miesiącach życia. Dlatego są tak ważne i dlatego tak ważne jest, by się pojawiły w trakcie porodu. W przypadku powikłań porodowych czy zastosowania rozwiązania w postaci cesarskiego cięcia – odruchy mogą wykształcić się nieprawidłowo lub nieprawidłowo wygaszać się w kolejnych fazach rozwoju maluszka. Wpływa na to także późniejsza niewłaściwa pielęgnacja noworodka – nieprawidłowe noszenie, nieprawidłowe zabawy czy przybieranie niewłaściwych pozycji w ciągu dnia. Efektem mogą być przetrwałe i niewygaszone odruchy, które mogą przełożyć się na późniejsze problemy z emocjami czy zmysłami – nadpobudliwość, zespół lęku uogólnionego czy też nadmierna reakcja na bodźce – nadwrażliwość na światło, zaburzenia ruchliwości oczu i percepcji wzrokowej. Co więcej, odruchy te mogą powodować późniejsze problemy związanie z osłabieniem układu immunologicznego, reakcjami alergicznymi czy równowagą. Wszystko to ma związek z zachowaniem i emocjami maluszka.

Sztuka rodzenia

Poród to złożony proces, w którym czynny udział mają odruchy pierwotne. Jakie? Odruch TOB, czyli toniczny odruch błędnikowy, odruch Galant i ATOS, czyli asymetryczny toniczny odruch szyjny. To wraz z nimi maluszek przychodzi na świat i to one odpowiadają za odpowiednie ułożenie dziecka do porodu oraz wprowadzają je w kanał rodny. Jeżeli dziecko wejdzie prawidłowo w kanał rodny, dochodzi do stymulacji szyjki macicy, rozpoczyna się akcja skurczowa i odpowiednia stymulacja porodu przez dziecko. W przypadku kiedy odruchy pierwotne mają problem z zaistnieniem w czasie porodu, to następstwem tego jest problem z ich późniejszym wygaszeniem. Oczywiście nie dotyczy to wszystkich przypadków narodzin, ale jednak znacznej większości. Problemy z odruchami pierwotnymi, które zostają u dziecka zbyt długo to wpływ na właściwą postawę ciała, koordynację ruchową, równowagę. Kolejnym efektem są kolejnej lata życia i kłopoty w szkole, trudności z nauką. Wielu z nas nie zdaje sobie sprawy z tego, jak wiele w rozwoju naszego maluszka zależy od odpowiednio przeprowadzonego porodu. Jak wiele zależy od tego, czy już na tym – tak wczesnym etapie maluszka, pojawią się w odpowiednim czasie odruchy pierwotne, determinujące późniejsze fazy rozwoju.

Sztuka nauki

Cały problem z pozostawionymi odruchami pierwotnymi polega na tym, iż w przypadku ich pozostania nie wykształcają się i nie pojawiają się odruchy motoryczne, które je zastępują w odpowiednich momentach rozwoju. Nie pojawiają się przykładowo odruchy posturalne, czyli te, które zostają z nami przez całe życie i są naszą równowagą. Przez co mogą pojawić się zaburzenia koncentracji, uwagi, dysgrafia, dysortografia, dyskalkulia, czy niemożność odtwarzania dźwięków ze słuchu. Pojawiają się problemy z motoryką oczu, a więc i z czytaniem. Jeśli dzieci nie pełzają, nie raczkują, od razu wstają – mogą mieć problem z odczytywaniem godzin na zegarze analogowym, czy płynnym czytaniem. Okazuje się bowiem, że to co pierwotne ma ogromny wpływ na to, co później wydarza się w życiu maluszka, a czas wykształcenia się i zanikania odruchów INPP ma spory wpływ na całe nasze życia. Innym przykładem zaburzeń odruchów pierwotnych może być problem z orientacją w terenie, problem z odnalezieniem się w lesie, z rozróżnieniem stron prawej i lewej. Skąd ta zależność pomiędzy prawidłowym raczkowaniem a płynnym czytanie? Do pierwszego roku życia dziecka mamy do czynienia z rozwojem psychoruchowym – nie oceniamy oddzielnie rozwoju psychicznego i rozwoju fizycznego, bo jedno z drugim jest bardzo ściśle związane. Jeśli dziecko ma problem natury psychicznej, nie sięgnie pod zabawkę, bo nie będzie jej potrzebowało. Jeśli ma problem ruchowy, to mimo iż będzie chciało po nią sięgnąć, to nie będzie potrafiło i nie będzie stymulowało rozwoju umysłowego. To pokazuje jak wielka to zależność.

W momencie kiedy nasz poród nie przebiegał książkowo, kiedy pojawiły się problemy, kiedy zastosowano nadzwyczajne środki i sporą ingerencję medyczną, należy zweryfikować czy odruchy pierwotne wykształciły się prawidłowo, a jeśli nie – to pomóc w ich wygaszaniu. Zaburzony poród, zaburzone odruchy pierwotne to bowiem problem z ich samoczynnym wygaszeniem i przekształceniem. W takich przypadkach niezwykle ważne jest wdrożenie odpowiednio wcześniej działań terapeutycznych, które pomogą w prawidłowym wygaszeniu odruchów pierwotnych i dadzą szansę, by rozwinęły się odruchy posturalne. Przetrwałe odruchy pierwotne mają rożnego rodzaju skutki uboczne – od problemów motorycznych po zaburzenia emocjonalne. Dlatego warto po urodzeniu i w pierwszych miesiącach życia zwracać szczególną uwagę na odruchy dziecka, korygować nieprawidłowości, by oszczędzić dzieciom problemów i trudności w ich dalszym życiu.

O poszczególnych odruchach, roli jaką pełnią i wpływie jaki mogą mieć u dzieci starszych, kiedy pozostają aktywne będzie traktował kolejny artykuł. Tym samym chcemy zaprosić nie tylko do uważnej lektury, ale i obserwacji swojego nowo narodzonego dziecka oraz reakcji, kiedy zauważymy nieprawidłowości. W naszej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej możliwa jest już terapia odruchów INPP dzięki współpracy z terapeutą odruchów.